Декреттік төлемді қайтаруды талап етсе: МӘСҚ хатын алғанда не істеу керек

Қор қанша декреттік төлемді қайтаруды талап етеді

2025 жылдан бастап 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейін Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры жүктілікке және босануға байланысты артық төленген әлеуметтік төлемдерді қайтару туралы сотқа 583 талап арыз берді — жалпы сомасы 1,4 млрд теңге. 453 алушы 330,6 млн теңгені қайтарып берді, тағы 822 млн теңге өндіріп алынуға жатады, 191 талап арыз әлі сотта қаралып жатыр.

Декреттік төлемді неге кері талап етеді

Себептердің бірі — төлем есептелген құжаттардың дұрыстығына күмән: қолма-қол берілген жалақыны растайтын құжаттар, еңбек шарттары, шығыс кассалық ордерлері. Құжаттың жалған екенін қордың өзі анықтамайды — құжаттар күмән туғызса, материалдар құқық қорғау органдарына жіберіледі. Жалған еңбек қатынастары фактілері бойынша 41 қылмыстық іс қозғалып, 14 үкім шығарылған.

Тексеру күшейді. 2025 жылғы 8 сәуірден бастап төлемді есептеуге алынатын орташа айлық табыс жеті ең төменгі жалақымен шектелді, ал төлем алу құқығы туындағаннан кейін түскен аударымдар есепке алынбайды. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қор міндетті зейнетақы жарналарын әлеуметтік аударымдармен және Мемлекеттік кірістер комитетінің жеке табыс салығы туралы деректерімен салыстырады, еңбек шартының бірыңғай есепке алу жүйесінде тіркелуін ескереді, ал 15 шілдеден бастап есептеуге алынған табыс төлем тағайындалғаннан кейін де МКК деректерімен қайта салыстырылады.

МӘСҚ хатынан кейін не істеу керек

Адвокат Айдар Советбеков қор хатын алған бойда ақшаны қайтаруға асықпауға кеңес береді. Алдымен МӘСҚ-тан шешімнің толық құқықтық негіздемесін жазбаша сұрап, талапқа нақты қандай факт себеп болғанын анықтау керек.

Одан кейін құжаттарды жинау қажет: еңбек шарты және оның тіркелгені туралы мәлімет, жұмысқа қабылдау және декреттік демалысқа шығу туралы бұйрықтар, жұмыс уақытын есепке алу табелі. Жалақының іс жүзінде түскенін растайтын банк үзінді көшірмесінің маңызы ерекше.

Бұзушылықты жұмыс беруші жіберсе

Жеке жағдай — әйел шынымен жұмыс істеп, жалақы алған, ал бұзушылықтар жұмыс берушінің есептілігінен табылған кезде. Адвокаттың айтуынша, мұндайда бұзушылықты нақты кім жібергенін анықтау маңызды: жұмыс берушінің есептілікте немесе салық төлеуде жіберген қателері қызметкердің оған қатысқанын білдірмейді. Алайда қор қайтару талабын төлем алушыға қояды, сондықтан еңбек қатынастарының шынайылығын және табыстың іс жүзінде алынғанын дәл соның өзі дәлелдеуі қажет болуы мүмкін.

Ал қызметкер мен жұмыс беруші төлем мөлшерін көбейту үшін жалған құжаттарды әдейі ресімдегені анықталса, қаражатты қайтарудың негіздері басқаша болады.

Талапқа қалай дау айтуға болады

Талапқа дау айтуда басты мәселе — жұмыстың шынайы болғанын, жұмысқа орналасу тек қағаз жүзінде болмағанын дәлелдеу. Ол үшін басшылықпен және клиенттермен жұмыс хат алмасуы, дайындалған есептер мен жобалар, жұмыс орнына келгенін растайтын құжаттар, әріптестердің айғақтары жарайды.

Қор талабына дау айтуға болады. МӘСҚ дерегінше, екі алушы өндіріп алу туралы сот шешімдеріне шағым берген: бір жағдайда апелляцияда тараптар соманы бөліп қайтару туралы медиативтік келісім жасасқан, екіншісінде шағым қанағаттандырылмаған.

Жарияланымның толық мәтіні — BAQ.KZ сайтында.