Игерілмеген жер телімі: мемлекет оны қашан алып қоя алады

Адвокат Айдар Советбековтің BAQ.KZ басылымына берген түсіндірмесі.

Жеке тұрғын үй құрылысына немесе саяжай ретінде пайдалануға берілген жер телімін ұзақ уақыт игермеген азаматтарға айыппұл салынып, учаскені мәжбүрлеп алып қою мәселесі туындауы мүмкін. Алайда мемлекет жерді бірден қайтарып ала алмайды: заңда меншік иесіне ескерту жасау, қосымша мерзім беру және сотқа жүгіну тәртібі қарастырылған.

Игерудің үш жылдық мерзімі

ҚР Жер кодексінің 92-бабына сәйкес, ЖТҚ-ға берілген учаске үш жыл ішінде мақсатына сай пайдаланылуға тиіс. Бірақ бұл мерзім жер берілген күннен автоматты түрде есептелмейді. «Үш жылдық мерзім жер учаскесіне қажетті инженерлік инфрақұрылым, соның ішінде су және электр желілері жеткізілген кезден бастап есептеледі. Егер мемлекет учаскеге инфрақұрылым тартпаса, аталған мерзімді есептеу мәселесі туындамайды», — дейді Айдар Советбеков.

Не игеру болып саналады

Учаскені қоршап қою, құдық қазу немесе контейнер орналастыру жерді мақсатына сай игеру ретінде қабылданбайды. Іргетас құю құрылыстың басталғанын көрсетуі мүмкін, бірақ азаматта бекітілген эскиздік жоба мен сәулет-жоспарлау құжаттары болуы керек — құжатсыз құйылған іргетас заңсыз құрылыс ретінде бағалануы мүмкін. Саяжай жерінде бақша өсіру мақсатты пайдалану болып есептеледі, ал ЖТҚ жерінде тек картоп немесе жеміс ағаштарын өсіру жеткіліксіз: оның негізгі мақсаты — тұрғын үй салу.

Алып қою қалай жүргізіледі

Алдымен жер инспекциясы бақылау жүргізіп, меншік иесіне заң бұзушылықты жою туралы нұсқама береді. Жер кодексінің 94-бабына сәйкес, жерді игеруді бастау үшін бір жыл мерзім берілуге тиіс, уәкілетті орган сотқа тек осы мерзім өткеннен кейін жүгіне алады. «Сот шешімінсіз жерді тартып алу мүмкін емес», — дейді заңгер. Спутниктік суреттер мен цифрлық кадастр деректері бақылау шараларын бастауға негіз бола алады, бірақ жерді автоматты түрде алып қоюға мүмкіндік бермейді.

Нұсқама алғанда не істеу керек

Алдымен учаскеге су, электр және басқа инженерлік желілердің ресми түрде жеткізілген-жеткізілмегенін тексеру қажет. Инфрақұрылым тартылмаған болса, нұсқаманың заңдылығына мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотта дау айтуға болады. Инфрақұрылым бар болса — берілген бір жылды бос өткізбей, құжаттарды рәсімдеп, құрылысты заңды түрде бастаған дұрыс. Мемлекеттік органның кез келген хатына белгіленген мерзімде жауап беріп, игеруге кедергі келтірген жағдайларды растайтын құжаттарды сақтау маңызды.

Жарияланымның толық мәтіні — BAQ.KZ сайтында.