Жалдау ақысын төлемейді және көшпейді: пәтер жалдаушыны қалай шығаруға болады — адвокат түсініктемесі

BES.media алматылық тұрғынның Астанадағы пәтеріне қатысты жағдайды талдады: ол пәтерді баласы бар жалдаушыға берді, уәде етілген 480 мың теңгенің 165 мыңын ғана алды, ал тұрғын көшпей қойды. Адвокат Айдар Советбеков мұндай жағдайда иесі не істей алатынын және не істей алмайтынын түсіндірді.

Неге тұрғынды өз бетінше шығаруға болмайды

Тек сот шешімімен ғана шығаруға болады. Жаңа Конституцияның 28-бабы тұрғын үйге құқықты қорғайды, бірақ бөтен пәтерде тегін тұруға құқық бермейді. Бұл ретте меншік иесі құлыпты ауыстыруға, заттарды шығарып тастауға немесе коммуналдық қызметтерді өшіруге құқылы емес.

Адвокат өз бетінше әрекет ету иесінің өзіне қарсы шығуы мүмкін екенін ескертеді: «Жалдаушы құнды заттарының жоғалғаны туралы арыз беруге құқылы, сонда меншік иесі күдікті мәртебесінде қалуы мүмкін».

Пәтерде бала тұрса, талап арызды қайда беру керек

Материалдағы жағдайда талап арыз қайтарылды: дау кәмелетке толмағанның мүддесін қозғайды, ал мұндай істерді кәмелетке толмағандар істері жөніндегі сот қарайды. Астана соты шығарудан бас тартпағанын, талап арыз тек басқа сотқа берілгенін нақтылады. Осы себеппен мұндай дауды төрелікке беруге болмайды.

Баланың болуы өз алдына бөтен пәтерде мерзімсіз тұруға құқық бермейді — мұны басылымға Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталық растады.

Жылыту маусымында шығару

Азаматтардың кейбір санаттары үшін жылыту маусымында шығару тоқтатыла тұруы мүмкін. Бірақ бұл шектеу жалдаушылармен болатын барлық дауларға автоматты түрде қолданылмайды.

Процесс қанша уақытқа созылады

Апелляциямен бірге сот үш айдан алты айға дейін созылады. 2026 жылғы 25 тамыздан бастап сот орындаушысы борышкерді шығару күні туралы 10 күнтізбелік күн бұрын ескертуге міндетті.

Меншік иесі не істеуі керек

Айдар Советбеков қарыздың дәлелдерін жинауға, жалдаушыға жазбаша талап жіберуге, сотты дұрыс таңдауға және жалдау шартында төлем мен көшу шарттарын алдын ала жазуға кеңес береді.

Жарияланымның толық мәтіні — BES.media сайтында.