ҚР ҚК 297-бабы — есірткі: сақтау және өткізу, жаза мен қорғану

Заң нені өткізу және «өткізу мақсаты» деп санайды

ҚР ҚК 297-бабы есірткі құралдарын, психотроптық заттарды және олардың аналогтарын өткізгені үшін, сондай-ақ оларды өткізу мақсатында иемдену, сақтау, тасымалдау және жөнелту үшін жаза белгілейді. Бап бірнеше әрекетті біріктіреді:

• өткізу — затты басқа адамға беру. Қалыптасқан тәжірибе бойынша оны сатқан, сыйға тартқан, айырбастаған немесе қарыз есебіне берген — маңызы жоқ;
• жөнелту — пошта, курьер, байланыстың кез келген түрі арқылы жіберу;
• өткізу мақсатында иемдену, сақтау, тасымалдау — мұнда беру әлі болған жоқ, бүкіл айыптау адамның беруге ниеттенгеніне сүйенеді.

Өткізу мақсатында дайындау мен қайта өңдеу 2025 жылдан бастап жеке 297-1-бапқа шығарылды — ондағы санкциялар қатаңырақ: 1-бөлік бойынша 5 жылдан 10 жылға дейін.

297-баптың 1-бөлігі үшін мөлшердің маңызы жоқ. Өткізу мақсаты дәлелденген жағдайда аз мөлшердің өзі — кемінде бес жыл бас бостандығынан айыру. Салыстыру үшін: дәл сол мөлшер «өзі үшін» болса, 296-баптың 2-бөлігі бойынша — 160 АЕК-ке дейін айыппұл немесе 40 тәулікке дейін қамақ. Екі баптың арасындағы айырма — қылмыстық теріс қылық пен ауыр қылмыстың арасындағы айырма.

Өткізу мақсатын тергеу мән-жайлардан шығарады: заттың мөлшері, жеке түйіншектерге немесе дорбаларға буып-түю, таразы, орау материалы, хат алмасу, қолма-қол ірі сомалар, сатып алушының айғақтары. Бұл белгілердің бірде-бірі өздігінен өткізуді дәлелдемейді — қорғау дәл осы жерде жұмыс істейді.

297-баптың бөліктері бойынша жаза

Салыстыру үшін — 296-бап, өткізу мақсатынсыз:

Мөлшер қалай айқындалады. Елеусіз, ірі және аса ірі мөлшер Үкімет бекітетін Жиынтық кестемен белгіленген. Әр заттың өз шегі бар, синтетикалық заттар үшін олар өте төмен болуы мүмкін. Қоспалар мен ерітінділердің мөлшері кестенің қағидалары бойынша есептеледі — сондықтан «алып қойған кездегі» салмақ пен айыптауға түсетін салмақ жиі әртүрлі болады. Нақты санды сараптама қорытындысындағы заттың атауы бойынша қарау керек.

Айыптауды қашан қайта саралауға немесе алып тастауға болады

297-баптан 296-бапқа — өткізу мақсаты жоқ. Басты қорғау желісі. Адам өзі үшін сақтай алатын мөлшер; буып-түю мен таразының болмауы; сатып алушылармен уағдаластық шықпайтын хат алмасу; айыпталушының өзі тұтынғанының расталуы (медициналық куәландыру, сараптама). Өткізу мақсаты дәлелденбесе, іс 296-бапқа ауысады — ал оның 1–3-бөліктері бойынша бұл бас бостандығынан айырусыз қылмыстық теріс қылық.

Мөлшер мен сараптаманы тексеру. Қандай зат табылды, кестенің қай позициясы бойынша бағаланды, қоспаның салмағы дұрыс қайта есептелді ме. Мөлшердегі қате істі бөліктер арасында жылжытады: 3-бөліктен 2-бөлікке, 2-бөліктен 1-бөлікке.

Саралаушы белгілер. «Адамдар тобының алдын ала сөз байласуы» әрекет басталғанға дейін сөз байласқаны дәлелденуін талап етеді, сатушымен жай таныстық жеткіліксіз. «Бірнеше рет» пен «қоғамдық орынды» да іс материалдары бойынша тексеру керек, сеніп қабылдамау керек.

Бақылап сатып алу және арандату. 297-бап бойынша көп іс жедел сатып алудан басталады. Егер қызметкерлер немесе олардың көмекшісі өткізуді жай тіркеп қана қоймай, адамды өздері оған көндірсе — көндіру, қысым жасау, қайталап өтіну арқылы — бұл арандату, ал осылай алынған дәлелдемелер жол берілмейтін деп танылуы мүмкін.

Алып қою кезіндегі іс жүргізу бұзушылықтары. Куәгерлерсіз немесе бейнежазбасыз жеке тексеру, мөрленбей оралуы, хаттама мен сараптама арасындағы салмақ айырмасы, заттай дәлелдемені сақтау тізбегіндегі үзіліс — әрбір осындай бұзушылық заттың өзін дәлелдеме ретінде күмән астына алады.

296-бапқа берілген ескертпе бойынша босату. Жеке тұтыну үшін иемденген затты ерікті түрде тапсырған, не ерікті түрде медициналық көмекке жүгінген, не есірткі айналымы саласындағы қылмыстарды ашуға белсенді жәрдемдескен адам 296-бап бойынша жауаптылықтан босатылады. 297-бапқа бұл ескертпе қолданылмайды, ал ұстау кезінде немесе тінту кезінде тапсыру ерікті деп есептелмейді.

Дәл қазір не істеу керек

1. Адвокатсыз айғақ бермеу. Алғашқы түсініктемедегі «досыма бердім» немесе «екеуміздің атымызға алдым» деген сөз — бұл өткізуді мойындау. ҚР Конституциясының 77-бабы өзіне қарсы айғақ бермеуге мүмкіндік береді.
2. Бірінші минуттан қорғаушы талап ету. Ауыр және аса ауыр қылмыстар туралы істерде қорғаушының қатысуы міндетті; өз адвокаты болмаса, оны беруге міндетті.
3. Оқымай ештеңеге қол қоймау. Тексеру мен алып қою хаттамасы — негізгі құжат. Онда орны, мөлшері, орауы немесе куәгерлер дұрыс көрсетілмесе — ескертулерді хаттаманың өзіне жазыңыз.
4. Ауызша өтініш бойынша телефонды ашпау. Хат алмасу — «өткізу мақсатының» басты көзі. Оған қол жеткізу «жақсылықпен көрсет» арқылы емес, іс жүргізу әрекеттері арқылы болуға тиіс.
5. Туыстарына — бірден адвокат іздеу. Алғашқы 72 сағатта бұлтартпау шарасы туралы мәселе шешіледі, ал 297-бап бойынша тергеу әрдайым дерлік қамауға алуды сұрайды.
6. Өзінің тұтынғанын растайтын құжаттарды сақтау, егер ондай болса: олар «өзі үшін» нұсқасына жұмыс істейді.

Есірткі ісі бойынша көмек керек пе

Адвокат Айдар Советбеков Астанада және бүкіл Қазақстанда ҚР ҚК 296 және 297-баптары бойынша істерде қорғайды — ұстаған сәттен апелляцияға дейін, оның ішінде қашықтан.

Есірткі істері бойынша адвокат · Адвокат консультациясы

Мұны да оқыңыз: Ұсталған кезде не істеу керек · Қылмыстық іс бойынша адвокат консультациясы · Тергеу сатысындағы қорғау