Басты бет / Қызметтер / ҚР ҚК 190-бабы

ҚР ҚК 190-бабы

Алаяқтық істері бойынша қорғау

Алдау немесе сенімге қиянат жасау арқылы иемдену айыбы кезінде қорғау (ҚР ҚК 190-бабы) — қасақаналықтың жоқтығын дәлелдеп, ақша туралы дауды қылмыстық жазықтықтан азаматтық жазықтыққа көшіремін.

Қысқаша

Бап

ҚР ҚК 190-бабы

Санат

Қылмыстық істер

Жаза

мүлкі тәркіленіп, 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру

Сатылар

тергеуге дейінгі тексеру · тергеу · сот · апелляция

01Нені білу маңызды

Немен қауіпті және не істеу керек

ҚР ҚК 190-бабы бойынша алаяқтық — бұл бөтен мүлікті алдау немесе сенімге қиянат жасау арқылы иемдену не оған құқық алу. Тәжірибеде бұл бапқа әдеттегі шаруашылық жағдайлар жиі түседі: қайтарылмаған қарыз, орындалмаған жеткізілім, бұзылған шарт. Мұндай істің басты сұрағы — ақша немесе мүлік алынған сәтте иемдену қасақаналығы болды ма.

Алаяқтық істері жәбірленушінің айғақтарына, шарттарға, хат алмасуға және ақша қозғалысына негізделеді. Адвокат іске неғұрлым ерте кірісе, қатынастардың азаматтық-құқықтық сипатын көрсетіп, істі тергеуге дейінгі тексеру сатысында тоқтату мүмкіндігі соғұрлым жоғары.

Заң бойынша не қауіп төндіреді

1-бөлім — 1 000 АЕК-ке дейін айыппұл, 2 жылға дейін бас бостандығын шектеу немесе одан айыру, мүлкі тәркіленіп.
2-бөлім (алдын ала сөз байласқан адамдар тобы, қызметтік жағдай, Интернет арқылы алдау, мемлекеттік сатып алу) — мүлкі тәркіленіп, 4 жылға дейін бас бостандығын шектеу немесе одан айыру.
3-бөлім (ірі мөлшер, екі және одан көп жәбірленуші, бірнеше рет) — мүлкі тәркіленіп, 3 жылдан 7 жылға дейін.
4-бөлім (қылмыстық топ немесе аса ірі мөлшер) — мүлкі тәркіленіп, 5 жылдан 10 жылға дейін.
Қосымша — белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру.

Қорғау стратегиялары

Қатынастардың азаматтық-құқықтық сипаты. Тараптар арасында әдеттегі кәсіпкерлік тәуекелі бар мәміле болғанын дәлелдеймін: борыш туралы дау үкіммен емес, азаматтық сотта шешіледі.
Қасақаналықтың болмауы. Иемдену қасақаналығы мүлікті алғанға дейін болуға тиіс. Міндеттемелердің ойластырылған «схема» бойынша емес, объективті себептермен орындалмағанын көрсетемін.
Залал мөлшерін даулау. Соманың мөлшеріне баптың бөлімі мен мерзім байланысты. Дұрыс есептеуге қол жеткіземін — бұл саралауды және жаза шарасын өзгертеді.
Өтеу және татуласу. 1 және 2-бөлімдер бойынша залалды өтеу мен жәбірленушімен татуласу істі соттылықсыз тоқтатуға мүмкіндік береді.

02Мен қалай көмектесемін

Әр сатыда қорғау

Қорғау тергеу органымен алғашқы байланыстан бастап құрылады: адвокат неғұрлым ерте кіріссе, сенім білдірушіде соғұрлым көп нұсқа қалады.

Ұстау кезінде

Шұғыл шығу, алғашқы жауап алуға қатысу, құқықтардың және ұстау тәртібінің сақталуын бақылау.

Тергеу сатысында

Тергеу әрекеттеріне қатысу, өтінішхаттар мәлімдеу, дәлелдемелермен және сараптамалармен жұмыс.

Сотта

Қорғау желісін құру, куәлардан жауап алу, жарыссөз, ұстанымды сот алдында негіздеу.

Үкімнен кейін

Апелляциялық және кассациялық шағымдар дайындау, шартты түрде мерзімінен бұрын босату бойынша сүйемелдеу.

03Тәжірибеден

Анонимді кейс

Орындалмаған жеткізілім шартына байланысты алаяқтық айыбы

Жағдай

Кәсіпкерге жеткізілім шарты бойынша алдын ала төлемді иемдену айыбы тағылды: тауар мерзімінде жеткізілмеген, контрагент полицияға жүгінген. Саралау — ҚР ҚК 190-бабының 3-бөлімі, 3 жылдан 7 жылға дейін қауіп төнген.

Адвокаттың әрекеттері

Мәміленің нақты орындалғаны туралы дәлелдемелер жиналды: тауар сатып алу, іскерлік хат алмасу, ішінара қайтарымдар. Алдын ала төлем алынған сәтте иемдену қасақаналығы болмағаны дәлелденді.

Нәтиже

Қылмыс құрамы болмағандықтан қылмыстық іс тоқтатылды. Берешек туралы дау азаматтық сот ісін жүргізуге көшірілді.

04Жиі қойылатын сұрақтар

FAQ

Қазақстанда алаяқтық істері бойынша ескіру мерзімі қандай?

ҚР ҚК 190-бабының бөліміне қарай 2 жылдан 10 жылға дейін: 1-бөлім бойынша — 2 жыл, 2-бөлім бойынша — 5 жыл, 3 және 4-бөлімдер бойынша — 10 жыл (ҚР ҚК 71-бабы). Мерзім әрекет жасалған күннен бастап үкім күшіне енгенге дейін есептеледі және адам тергеуден немесе соттан жалтарса тоқтатыла тұрады.

Қазақстанда алаяқтықтың қандай сомасы ірі және аса ірі мөлшер саналады?

ҚР ҚК 190-бабы бойынша ірі мөлшер — 2 000 АЕК-тен асатын залал, аса ірі — 4 000 АЕК-тен асатын. Шектер айлық есептік көрсеткішке байланған және жыл сайын индекстеледі, сондықтан залалды дұрыс есептеу баптың бөлімін және ықтимал мерзімді тікелей өзгертеді.

Алаяқтық қайтарылмаған борыштан немен ерекшеленеді?

Қайтарылмаған борыш — ақша алған сәтте адам міндеттемені орындауға ниеттенген болса, азаматтық дау. ҚР ҚК 190-бабы бойынша алаяқтық — иемдену қасақаналығы алдын ала болғанда және дәлелденгенде: жалған құжаттар, ойдан шығарылған деректер, әдейі орындалмайтын уәделер. Қылмыстық істі азаматтық соттағы даудан бөлетін — борыш фактісі емес, дәл сол қасақаналық.

Алаяқтық туралы қылмыстық істі тоқтатуға бола ма?

Иә. ҚР ҚК 190-бабының 1 және 2-бөлімдері бойынша іс жәбірленушімен татуласқанда және залал толық өтелгенде тоқтатылады (ҚР ҚК 68-бабы). 3 және 4-бөлімдер бойынша татуласу қолданылмайды, бірақ іс қылмыс құрамы болмағандықтан тоқтатылуы мүмкін, ал ерікті өтеуді сот жеңілдететін мән-жай ретінде ескереді.

Алаяқтық ісі бойынша жауап алуға шақырса не істеу керек?

Адвокатсыз айғақ бермеу. Мәртебе жауап алу барысында куәден күдіктіге өзгеруі мүмкін, ал қорғаушысыз айтылған сөз айыптаудың негізіне жатады. ҚР ҚПК бойынша адвокат алғашқы жауап алудан бастап қатысуға құқылы — ұстанымды келгенге дейін келісу қажет.

Қазақстанда интернет-алаяқтық үшін не қауіп төндіреді?

Мүлкі тәркіленіп, 4 жылға дейін бас бостандығын шектеу немесе одан айыру: ақпараттық жүйенің немесе Интернет желісінің пайдаланушысын алдау — ҚР ҚК 190-бабы 2-бөлімінің жеке саралаушы белгісі. Ірі немесе аса ірі залал кезінде жаза қатаңырақ — 7 және 10 жылға дейін. Мұндай істерде цифрлық дәлелдемелер бөлек дауланады: логтар, хат алмасу, аккаунттардың тиесілігі.

05Басқа қызметтер

Тағы қызметтер

ҚР ҚК 99, 106-баптары

Ауыр қылмыстар бойынша қорғау

Кісі өлтіру, денсаулыққа ауыр зиян келтіру және қажетті қорғаныс шегінен шығу айыбы кезінде қорғау — сараптамалар мен айғақтарды егжей-тегжейлі талдау.

Толығырақ

ҚР ҚК 8-тарауы

Экономикалық қылмыстар

Бизнесті адвокаттық қорғау: салық төлеуден жалтару, кірістерді заңдастыру, рейдерлік — операциялардың шаруашылық сипатын және қасақаналықтың жоқтығын дәлелдеймін.

Толығырақ

ҚР ҚК 366–368-баптары

Сыбайлас жемқорлық қылмыстары

Пара алу, пара беру және делдалдық айыбы кезінде қорғау (ҚР ҚК 366–368-баптары) — қылмыс үстінде ұстаудың алғашқы сағаттарынан бастап сотта арандатуды даулауға дейін.

Толығырақ