Басты бет / Қызметтер / ҚР ҚК 99, 106-баптары

ҚР ҚК 99, 106-баптары

Ауыр қылмыстар бойынша қорғау

Кісі өлтіру, денсаулыққа ауыр зиян келтіру және қажетті қорғаныс шегінен шығу айыбы кезінде қорғау — сараптамалар мен айғақтарды егжей-тегжейлі талдау.

Қысқаша

Бап

ҚР ҚК 99, 106-баптары

Санат

Қылмыстық істер

Жаза

өмір бойы бас бостандығынан айыруға дейін

Сатылар

тергеуге дейінгі тексеру · тергеу · сот · апелляция

01Нені білу маңызды

Немен қауіпті және не істеу керек

Кісі өлтіру және денсаулыққа ауыр зиян келтіру істерінде мөлшер барынша жоғары: ҚР ҚК 99-бабының 2-бөлімі бойынша — 15 жылдан 20 жылға дейін немесе өмір бойы бас бостандығынан айыру. Іс сараптамаларға — сот-медициналық, трасологиялық, генетикалық — және тергеудің қасақаналық туралы нұсқасына негізделеді.

Қорғаудың басты айырықтары: қасақаналық дәл өмірден айыруға бағытталды ма (кісі өлтіру мен өлімге әкелген ауыр зиянның арасындағы шек), адам қажетті қорғаныс жағдайында әрекет етті ме және сараптама тұжырымдары тексеруге төтеп бере ме. Мұндай істерде айыптаудың әр тармағы егжей-тегжейіне дейін талдануға тиіс.

Заң бойынша не қауіп төндіреді

Кісі өлтіру (99-бап): 1-бөлім бойынша 8 жылдан 15 жылға дейін; 2-бөлім бойынша (екі және одан көп адам, ерекше қатыгездік, пайдакүнемдік ниет және басқа белгілер) 15 жылдан 20 жылға дейін не өмір бойы бас бостандығынан айыру; жас баланы өлтіру (3-бөлім) — өмір бойы бас бостандығынан айыру.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру (106-бап): 1-бөлім бойынша 3 жылдан 8 жылға дейін; 2-бөлім бойынша 6 жылдан 10 жылға дейін; абайсызда өлімге әкелген не қылмыстық топ жасаған жағдайда — 8 жылдан 12 жылға дейін (3-бөлім).
Сараланған бөлімдер бойынша мүлікті тәркілеу мүмкін.
Қазақстанда өлім жазасы жойылған — ең жоғары жаза — өмір бойы бас бостандығынан айыру.

Қорғау стратегиялары

Қасақаналықты ажырату. Кісі өлтіру ме әлде абайсызда өлімге әкелген ауыр зиян ба — айырмашылық қасақаналықтың бағыттылығымен айқындалады және әрекеттердің сипатымен, қарумен, жарақаттардың орналасуымен дәлелденеді.
Қажетті қорғаныс. Өзін және басқаларды қорғау кезінде шабуылдаушыға келтірілген зиян, оның шегінен шықпаса, қылмыс болып табылмайды — шабуылдың нақтылығы туралы дәлелдемелерді құрастырамын.
Сараптамаларға шабуыл. Қайталама және комиссиялық сараптамалар, тәуелсіз мамандардың рецензиялары: өлім себебі мен жарақат механизмі туралы тұжырымдар жиі тексеруге төтеп бермейді.
Айғақтардың жарамдылығы. Қарау, алу, генетикалық үлгілер, тану жүргізу — дәлелдемелердің әр тасымалдаушысы процестік бұзушылықтарға тексеріледі.

02Мен қалай көмектесемін

Әр сатыда қорғау

Қорғау тергеу органымен алғашқы байланыстан бастап құрылады: адвокат неғұрлым ерте кіріссе, сенім білдірушіде соғұрлым көп нұсқа қалады.

Ұстау кезінде

Шұғыл шығу, алғашқы жауап алуға қатысу, құқықтардың және ұстау тәртібінің сақталуын бақылау.

Тергеу сатысында

Тергеу әрекеттеріне қатысу, өтінішхаттар мәлімдеу, дәлелдемелермен және сараптамалармен жұмыс.

Сотта

Қорғау желісін құру, куәлардан жауап алу, жарыссөз, ұстанымды сот алдында негіздеу.

Үкімнен кейін

Апелляциялық және кассациялық шағымдар дайындау, шартты түрде мерзімінен бұрын босату бойынша сүйемелдеу.

03Тәжірибеден

Анонимді кейс

Қорғаныс құқыққа сай деп танылды

Жағдай

Сенім білдірушіге өзін шабуылдан қорғаған жанжалдан кейін денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру тағылды (ҚР ҚК 106-бабының 1-бөлімі).

Адвокаттың әрекеттері

Шабуылдың нақтылығы туралы дәлелдемелер жиналды: камера жазбалары, куәгерлердің айғақтары, екі қатысушының да жарақаттарының сараптамасы. Шегінен шықпаған қажетті қорғаныс туралы ұстаным негізделді.

Нәтиже

Іс тоқтатылды — сенім білдірушінің әрекеттері құқыққа сай қорғаныс деп танылды.

04Жиі қойылатын сұрақтар

FAQ

Қазақстанда өлім жазасы бар ма?

Жоқ, өлім жазасы жойылған. Ең жоғары жаза — өмір бойы бас бостандығынан айыру: ол ҚР ҚК 99-бабының 2-бөлімінде сараланған кісі өлтіру үшін көзделген және 3-бөлім бойынша — жас баланы өлтіргені үшін баламасыз тағайындалады.

Кісі өлтіру өлімге әкелген ауыр зияннан немен ерекшеленеді?

Қасақаналықпен. Кісі өлтіруде (ҚР ҚК 99-бабы) қасақаналық өмірден айыруға бағытталған; 106-баптың 3-бөлімі бойынша қасақаналық тек денсаулыққа зиян келтіруге бағытталған, ал өлім абайсызда болған. Жазадағы айырмашылық елеулі, ал қасақаналық жанама түрде дәлелденеді: қарумен, соққылардың орналасуы мен күшімен, кейінгі мінез-құлықпен.

Өзін-өзі қорғау қашан қылмыс саналмайды?

Зиян шабуылдаушыға қажетті қорғаныс жағдайында, оның шегінен анық шықпай келтірілгенде; өзін, басқа адамдарды, тұрғын үйді және мүлікті қорғауға болады. Негізгі мәселелер — шабуылдың нақтылығы мен қорғаныстың мөлшерлестігі, оларды дәлелдеу адвокаттың басты жұмысы.

Сот-медициналық сараптаманы даулауға бола ма?

Иә: қайталама немесе комиссиялық сараптама туралы өтінішхат беруге, тәуелсіз маманның рецензиясын ұсынуға, сарапшыдан сотта жауап алуға болады. Өлім себебі, жарақаттардың механизмі мен ескілігі туралы тұжырымдар — мұндай істерде қорғаудың ең жиі нысанасы.

Денсаулыққа ауыр зиян үшін өмір бойы мерзім бере ме?

Жоқ. ҚР ҚК 106-бабы бойынша ең көбі — 12 жыл бас бостандығынан айыру (3-бөлім: абайсызда өлім немесе қылмыстық топ). Өмір бойы жаза тек ҚР ҚК 99-бабы бойынша — кісі өлтіргені үшін мүмкін.

Кісі өлтіру істері бойынша ескіру мерзімі қандай?

Аса ауыр қылмыстар бойынша — жасалған күннен бастап 15 жыл (ҚР ҚК 71-бабы); адам тергеуден немесе соттан жасырынса, мерзімнің өтуі тоқтатыла тұрады. Жекелеген қылмыс санаттарына ескіру мүлдем қолданылмайды.

05Басқа қызметтер

Тағы қызметтер

ҚР ҚК 188–194-баптары

Ұрлық, тонау, қарақшылық, қорқытып алу

Бөтен мүлікті иемдену істері бойынша барлық сатыда қорғау: дұрыс саралауға, залалды қайта есептеуге және істі татуласумен тоқтатуға қол жеткіземін.

Толығырақ

ҚР ҚПК

Тергеу сатысындағы қорғау

Ұстау, жауап алу және тінту кезінде шұғыл шығу: бүкіл қорғаудың негізі қаланатын алғашқы сағаттардан бастап іске кірісемін.

Толығырақ

ҚР ҚК 296–297-баптары

Есірткі істері бойынша адвокат

Сақтау және өткізу айыбы кезінде қорғау (ҚР ҚК 296–297-баптары): сақтау мен өткізуді ажыратуға қол жеткіземін, жедел іс-шаралардың заңдылығын және арандату белгілерін тексеремін.

Толығырақ