+7 707 995 03 08 (WA)
ҚР ҚК 106-бабы — денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру
Заң нені денсаулыққа ауыр зиян деп санайды
Тізбе жабық және ҚР ҚК 3-бабының 11) тармағында берілген. Ауыр зиян — бұл өмірге қауіпті зиян не мыналарға әкеп соққан зиян: көруден, сөйлеуден, естуден немесе қандай да бір органнан айырылу; органның өз функцияларын жоғалтуы; бет-әлпеттің жазылмайтындай бұзылуы; жалпы еңбек қабілетінің кемінде үштен бірінен тұрақты айырылуымен ұштасқан денсаулықтың бұзылуы; кәсіптік еңбек қабілетінен толық айырылу; жүктіліктің үзілуі; психикалық немесе мінез-құлықтық бұзылыс.
Ең бастысы: жарақаттың ауыр зиянға жататын-жатпайтынын тергеуші де, жәбірленуші де емес, сот-медициналық сараптама шешеді. Қатарында ауырлығы орташа зиян тұр (3-баптың 12) тармағы) — өмірге қауіпті емес, денсаулықтың 21 күннен ұзақ бұзылуын немесе еңбек қабілетінің үштен бірінен азын тұрақты жоғалтуды туғызған зиян. «Кемінде үштен бірі» мен «үштен бірінен азы» арасындағы шек — бұл 1-бөлігі үш жылдан басталатын 106-бап пен 1-бөлігі онша ауыр емес қылмыс болып саналатын, екі жылға дейінгі жазасы бар және татуласумен тоқтатылуы мүмкін 107-бап (денсаулыққа қасақана ауырлығы орташа зиян келтіру) арасындағы шек.
106-баптың бөліктері бойынша жаза
| Бөлік | Не сараланады | Жаза | Санаты |
|---|---|---|---|
| 1-бөлік | Негізгі құрам — денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру | Үш жылдан сегіз жылға дейін бас бостандығынан айыру | Ауыр |
| 2-бөлік | Екі немесе одан көп адамға қатысты; жәбірленушінің қызметтік әрекетіне не қоғамдық борышын орындауына байланысты; дәрменсіз не тәуелді адамға қатысты; аса қатыгездікпен; адамдар тобы не алдын ала сөз байласқан топ жасаса; пайдакүнемдік ниетпен не жалдау бойынша; бұзақылық ниетпен; әлеуметтік, ұлттық, нәсілдік, діни өшпенділік уәжі бойынша; жәбірленушінің органдарын не тіндерін пайдалану мақсатында; бірнеше рет; көрінеу кәмелетке толмағанға қатысты; төтенше жағдай не жаппай тәртіпсіздік кезінде | Алты жылдан он жылға дейін бас бостандығынан айыру — мүлкі тәркіленіп немесе онсыз | Ауыр |
| 3-бөлік | 1 не 2-бөліктегі әрекеттер абайсызда жәбірленушінің өліміне әкеп соқса не қылмыстық топ жасаса | Сегіз жылдан он екі жылға дейін бас бостандығынан айыру — мүлкі тәркіленіп немесе онсыз | Ауыр |
Саралау көбіне қайда ауысады
Денсаулыққа ауыр зиян істерінде баптар арасындағы айырмашылық пайызбен емес, есемен өлшенеді. Бір соққы сегіз жылға түсуі де, айыппұлмен аяқталуы да мүмкін — бұл соққының қандай жағдайда және салдарға қандай көзқараспен жасалғанына байланысты.
| Бап | Қашан қолданылады | Жаза |
|---|---|---|
| 106-бап 1-б. | Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру | Үш жылдан сегіз жылға дейін бас бостандығынан айыру |
| 112-бап | Қажетті қорғаныс шегінен шыққан кезде ауыр зиян келтіру | Бір мың АЕК-ке дейін айыппұл, сол мөлшерде түзеу жұмыстары, төрт жүз сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар, бір жылға дейін бас бостандығын шектеу не одан айыру. Абайсызда өлімге әкеп соқса — екі жылға дейін |
| 111-бап | Жәбірленушінің күш қолдануынан, қорлауынан, ауыр балағаттауынан не ұзақ психотравмалық жағдайдан туындаған аффект жағдайында ауыр зиян келтіру | Бір жүз жиырма АЕК-ке дейін айыппұл, сол мөлшерде түзеу жұмыстары, бір жүз жиырма сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар не отыз тәулікке дейін қамақ |
| 114-бап 3-б. | Абайсызда денсаулыққа ауыр зиян келтіру | Бір мың АЕК-ке дейін айыппұл, сол мөлшерде түзеу жұмыстары, төрт жүз сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар, бір жылға дейін бас бостандығын шектеу не одан айыру |
Қорғау желілері де осыдан шығады: қажетті қорғаныс жағдайын не оның шегінен шығуды дәлелдеу; жәбірленушінің мінез-құлқынан туындаған аффектіні көрсету; дәл ауыр зиян келтіру қасақаналығы болмағанын және салдардың абайсызда туындағанын көрсету; сараптама бойынша ауырлық дәрежесінің өзін даулау.
Неліктен мұнда татуласу жұмыс істемейді
ҚК 68-бабының 1-бөлігі татуласу кезінде жауаптылықтан тек теріс қылықтар мен онша ауыр емес немесе ауырлығы орташа қылмыстар бойынша босатады. 106-баптың үш бөлігі де — ауыр қылмыстар, сондықтан бұл ереже оларға қолданылмайды.
68-баптың 2-бөлігі алғаш рет ауыр қылмыс жасаған жекелеген адамдар санаты үшін ерекшелік береді, бірақ ол қылмыс адам өлімімен немесе денсаулыққа ауыр зиян келтірумен байланысты болмаған жағдайда ғана. 106-бап — дәл денсаулыққа ауыр зиян келтіру, сондықтан бұл ерекшелік те жұмыс істемейді.
Практикалық қорытынды: 106-бап бойынша жәбірленушімен татуласу істі тоқтатпайды. Бірақ зиянды өтеу мен жәбірленушінің ұстанымы жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлар болып қалады және жазаға, кейде оның бас бостандығынан айырумен байланысты болу-болмауына әсер етеді.
Қорғау неге негізделеді
Сараптама. Сот-медициналық сарапшының қорытындысы — істің орталық құжаты. Сарапшыға қандай медициналық құжаттар берілгені (көбіне қабылдау бөлімінің картасы немесе бұрынғы жарақаттар туралы деректер берілмейді), еңбек қабілетінен тұрақты айырылу туралы тұжырым неге негізделгені, зақымдардың сипаттамасы мен қорытындылар арасында қайшылық жоқ па — бәрі тексеріледі. Негізді күмән болса, қосымша немесе қайталама сараптама мәлімделеді.
Қасақаналық. 106-бап — қасақана қылмыс. Тергеу қасақаналықты жиі ауыр салдардың өзінен ғана шығарады, ал заң адамның дәл осы салдарға көзқарасын анықтауды талап етеді. Жалғасы жоқ бір соққы, қарудың болмауы, зардап шеккенге көмектесуге тырысу, жедел жәрдем шақыру — осының бәрі ауыр зиян келтіру қасақаналығы туралы нұсқаға қарсы жұмыс істейді.
Себепті байланыс. Әрекет пен салдар арасында тікелей байланыс болуы керек. Ауыр жағдай уақтылы немесе тиісті түрде көрсетілмеген медициналық көмектің, бар аурудың асқынуының, емделуден бас тартудың салдарынан дамыса — байланыс үзіледі немесе сипаты өзгереді.
Қақтығыс жағдайы. Кім бастады, шабуыл болды ма, қатысушылар нешеу еді, өмірге қауіп болды ма — әңгіме қажетті қорғаныс туралы ма (ҚК 32-бабы), оның шегінен шығу туралы ма (112-бап), әлде әдеттегі қасақана зиян келтіру туралы ма, осыған байланысты. Мұнда камера жазбалары, 102 нөміріне қоңыраулар, өз денеңіздегі зақымдар және куәгерлердің айғақтары шешеді.
Тәжірибеден
18 жастағы студент сенім білдірушіге ҚР ҚК 106-бабы бойынша айып тағылды: ол итергеннен кейін адам желкесімен асфальтқа құлап, ауыр бас-ми жарақатын алды. Ситуациялық сараптама және сотта екі сарапшыдан жауап алу жарақат соққыдан емес, құлаудан болғанын көрсетті. Айып абайсыздыққа (ҚР ҚК 114-бабының 3-бөлігі) қайта сараланды: 6 ай бас бостандығын шектеу, 10 млн теңгелік талап қараусыз қалдырылды. Толығырақ — «Денсаулыққа ауыр зиян: ҚР ҚК 106-бабынан 114-бабының 3-бөлігіне қайта саралау» кейсінде.
Дәл қазір не істеу керек
- Өз зақымдарыңызды тіркеу. Сол күні травмпунктке барып, анықтама алу керек. Бір аптадан кейін өзіңізді қорғағаныңызды дәлелдейтін ештеңе қалмайды.
- Қақтығыс жағдайын сақтау. Кім қайда тұрғанын, кім бастағанын, кім не айтқанын есте қалғанынша жазып қою; куәгерлердің байланыстарын олар тарап кетпей тұрып алу.
- Камера жазбаларын табу. Дүкендер, кіреберістер, автотұрақтар, тіркеуіштер — жазбалар бірнеше күнде өшіріледі, сондықтан оларды бірден сұрату керек.
- Адвокатсыз түсініктеме бермеу. Бұл істерде сіздің сөзіңізден жазылған оқиғаның алғашқы нұсқасы кейін бәрін айқындайды.
- Болған жайтты жәбірленушімен және оның жақындарымен талқыламау. Әңгімелер мен хат алмасулар іске тіркеледі және көбіне жәбірленушіге қысым жасау ретінде оқылады.
- Сараптама тағайындау туралы қаулымен танысуды талап ету. Бұл — қорғау тарапының құқығы: сараптама жүргізілгенге дейін өз сұрақтарыңызды қоюға және сарапшыға қарсылық білдіруге болады.
Денсаулыққа ауыр зиян ісі бойынша көмек керек пе
Адвокат Айдар Советбеков Астанада және бүкіл Қазақстанда жеке адамға қарсы ауыр қылмыстар бойынша қорғайды — тергеуге дейінгі тексеруден апелляцияға дейін, оның ішінде қашықтан.
Ауыр қылмыстар бойынша қорғау · Адвокат консультациясы
Мұны да оқыңыз: Ұсталған кезде не істеу керек · Тергеу сатысындағы қорғау · Сот үкімін шағымдану
FAQ
Жоқ. Үш бөлік те — ауыр қылмыстар, ал ҚК 68-бабының 2-бөлігі денсаулыққа ауыр зиян келтірумен байланысты қылмыстарды тікелей алып тастайды. Татуласу мен зиянды өтеу жауаптылықты жеңілдететін мән-жай болып қалады, бірақ істі тоқтатпайды.
14 жастан — 106-бап ҚК 15-бабының 2-бөлігінде тікелей аталған.
Егер әрекеттер ҚК 32-бабы бойынша қажетті қорғаныс шегіне сыйса, жауаптылық мүлдем жоқ. Егер қорғаныс қол сұғушылықтың сипаты мен қауіптілігіне анық сәйкес келмесе, әңгіме шектен шығу туралы болады — бұл сегіз жылға дейін емес, бір жылға дейінгі жазасы бар 112-бап.
Сот-медициналық сарапшы ҚК 3-бабының 11) тармағындағы өлшемдер бойынша. Қорытындыны даулауға болады: қосымша немесе қайталама сараптама мәлімдеу, сарапшыға берілмеген медициналық құжаттарды ұсыну.
Өлімге қатысты көзқараспен. 106-баптың 3-бөлігі бойынша өлім абайсызда туындайды: қасақаналық денсаулыққа зиян келтіруге бағытталған, өмірден айыруға емес. Егер өлтіру қасақаналығы дәлелденсе — бұл әлдеқайда қатаң жазасы бар 99-бап.
