Басты бет / Қызметтер / ҚР ҚПК 48–49, 52-тараулары

ҚР ҚПК 48–49, 52-тараулары

Сот үкімін шағымдану

Апелляциялық және кассациялық шағымдарды жасау мен беру: жазаны жеңілдетуге немесе үкімнің толық күшін жоюға қол жеткіземін.

Қысқаша

Бап

ҚР ҚПК 48–49, 52-тараулары

Санат

Қылмыстық істер

Жаза

апелляция — үкім жарияланған күннен бастап 15 тәулік

Сатылар

апелляция · кассация

01Нені білу маңызды

Нені білу маңызды және не істеу керек

Апелляцияға үкім жарияланған күннен бастап 15 тәулік бар (күзетпен ұсталатындар үшін — көшірмесі табыс етілген күннен бастап). Мерзімді өткізіп алу үкімнің күшіне енуін білдіреді; мерзімді тек дәлелді себеппен қалпына келтіруге болады — шағымдану туралы шешімді бірден қабылдау керек.

Апелляция істі мәні бойынша қайта қарайды: дәлелдемелерді, саралауды, жазаны — әрі үкімді жеңілдете де, күшін жоя да алады. Апелляциядан кейін кассация қалады: 2025 жылғы 1 шілдеден бастап шағымдарды жеке Кассациялық сот қарайды, сотталған адамның пайдасына берілетін шағым мерзіммен шектелмейді.

Негізгі нормалар

Апелляция: үкім жарияланған күннен бастап 15 тәулік; күзетпен ұсталатын сотталғандар үшін — көшірмесі табыс етілген күннен бастап (ҚР ҚПК 418-бабы).
Апелляция құқылы: үкімді күшінде қалдыруға, жазаны жеңілдетуге, әрекетті қайта саралауға, үкімнің күшін жойып істі тоқтатуға немесе істі жаңадан қарауға жіберуге.
Кассация: апелляциядан кейін, Кассациялық сотқа; сотталған адамның пайдасына берілетін шағым мерзіммен шектелмейді, нашарлату жағына қайта қарау — тек 1 жыл ішінде (ҚР ҚПК 484, 487-баптары).
Қылмыстық теріс қылықтар мен онша ауыр емес қылмыстар бойынша кассация жалпы тәртіппен қолжетімсіз — Бас Прокурордың наразылығы мүмкін.
Сотталған адамның өз шағымы оның жағдайын нашарлата алмайды — нашарлау қаупі тек прокурордың наразылығы немесе жәбірленушінің шағымы бойынша туындайды.

Қорғау стратегиялары

Істің толық аудиті. Үкімді, хаттамалар мен дәлелдемелерді зерделеймін: тұжырымдардың фактілерге сәйкессіздігі, жарамсыз дәлелдемелер, процестік бұзушылықтар — шағымның қаңқасы.
Жаңа уәждер мен дәлелдемелер. Апелляция бірінші сатыда айтылмағанды ұсынуға мүмкіндік береді — маман қорытындыларынан жаңа куәларға дейін.
Жаза бойынша жұмыс. Кінә дәлелденген жағдайда да жеңілдетуге қол жеткіземін: ескерілмеген жеңілдететін мән-жайлар, зиянды өтеу, мінездемелер.
Кассациялық перспектива. Апелляция бас тартса, кассацияға негіз болатын бұзушылықтарды апелляциялық шағымның өзіне енгіземін.

02Мен қалай көмектесемін

Әр сатыда қорғау

Қорғау тергеу органымен алғашқы байланыстан бастап құрылады: адвокат неғұрлым ерте кіріссе, сенім білдірушіде соғұрлым көп нұсқа қалады.

Ұстау кезінде

Шұғыл шығу, алғашқы жауап алуға қатысу, құқықтардың және ұстау тәртібінің сақталуын бақылау.

Тергеу сатысында

Тергеу әрекеттеріне қатысу, өтінішхаттар мәлімдеу, дәлелдемелермен және сараптамалармен жұмыс.

Сотта

Қорғау желісін құру, куәлардан жауап алу, жарыссөз, ұстанымды сот алдында негіздеу.

Үкімнен кейін

Апелляциялық және кассациялық шағымдар дайындау, шартты түрде мерзімінен бұрын босату бойынша сүйемелдеу.

03Тәжірибеден

Анонимді кейс

Апелляцияда нақты мерзім бас бостандығын шектеумен ауыстырылды

Жағдай

Бірінші саты соты сенім білдірушіге нақты бас бостандығынан айыру тағайындады; жеңілдететін мән-жайлар ескерілмеді.

Адвокаттың әрекеттері

Апелляциялық шағымда жаза мәселесі қойылды: үкімге дейін залалдың толық өтелуі, жәбірленушінің пікірі, отбасылық жағдай. Қатар бір эпизодтың саралануы дауланды.

Нәтиже

Апелляция айыптаудың бір эпизодын алып тастап, бас бостандығынан айыруды бас бостандығын шектеумен ауыстырды.

04Жиі қойылатын сұрақтар

FAQ

Қазақстанда үкімді шағымдануға қанша уақыт беріледі?

Үкім жарияланған күннен бастап 15 тәулік; күзетпен ұсталатын сотталған адамға — көшірмесі табыс етілген күннен бастап 15 тәулік (ҚР ҚПК 418-бабы). Дәлелді себеппен өткізіп алынған мерзімді сот арқылы қалпына келтіруге болады.

Күшіне енген үкімді шағымдануға бола ма?

Иә — кассациялық тәртіппен. 2025 жылғы 1 шілдеден бастап мұндай шағымдарды Кассациялық сот қарайды. Сотталған адамның пайдасына берілетін шағым мерзіммен шектелмейді; жағдайды нашарлатып қайта қарау акт күшіне енген кезден бастап бір жыл ішінде ғана мүмкін.

Апелляция менің жағдайымды нашарлата ала ма?

Сіздің өз шағымыңыз бойынша — жоқ: нашарлау тек прокурордың наразылығы немесе жәбірленушінің шағымы бойынша мүмкін. Сондықтан «нашарлатып аламын» деген қорқыныш шағымданудан бас тартуға себеп емес.

Апелляция шын мәнінде нені өзгерте алады?

Бәрін: жазаны жеңілдетуден және қайта саралаудан бастап үкімнің күшін толық жойып, істі тоқтатуға немесе жаңадан қарауға жіберуге дейін. Қазақстанда апелляция істі тек формалды негіздер бойынша емес, мәні бойынша қайта қарайды.

Кінә дәлелденсе, апелляция беру керек пе?

Көбіне иә — жаза үшін: ескерілмеген жеңілдететін мән-жайлар, зиянды өтеу, отбасының тұрмыс жағдайы нақты мерзімді жеңілірек шарамен ауыстыруға жиі мүмкіндік береді. Үкімнен кейін залалды өтеу де жеңілдетуге әсер етеді.

Кассацияда қандай үкімдерді шағымдануға болмайды?

Жалпы кассациялық тәртіппен қылмыстық теріс қылықтар мен онша ауыр емес қылмыстар туралы істер, сондай-ақ аралық қаулылар қайта қаралмайды. Олар үшін Бас Прокурордың және оның орынбасарларының наразылығы қалады (ҚР ҚПК 484-бабы).

05Басқа қызметтер

Тағы қызметтер

ҚР ҚК 345, 345-1-баптары

Ауыр зардабы бар ЖКО бойынша адвокат

Денсаулыққа ауыр зиян келтірген немесе адам қаза болған жол апаттары кезінде шұғыл құқықтық көмек (ҚР ҚК 345, 345-1-баптары) — жүргізушілерді қорғау және жәбірленушілердің мүддесін білдіру.

Толығырақ

ҚР ҚК 366–368-баптары

Сыбайлас жемқорлық қылмыстары

Пара алу, пара беру және делдалдық айыбы кезінде қорғау (ҚР ҚК 366–368-баптары) — қылмыс үстінде ұстаудың алғашқы сағаттарынан бастап сотта арандатуды даулауға дейін.

Толығырақ

ҚР ҚК 296–297-баптары

Есірткі істері бойынша адвокат

Сақтау және өткізу айыбы кезінде қорғау (ҚР ҚК 296–297-баптары): сақтау мен өткізуді ажыратуға қол жеткіземін, жедел іс-шаралардың заңдылығын және арандату белгілерін тексеремін.

Толығырақ