ҚР ҚК 189-бабының 4-бөлігі бойынша ақтау үкімі: 37 млн теңгені иемдену айыбы

Жағдай

Адвокатқа құрылыс компаниясының бас директоры жүгінді. Оған қатысты басшы ретінде сеніп тапсырылған 37 млн теңгеден астам ақшаны иемдену туралы қылмыстық іс қозғалды. Арызды жоғары тұрған басшылық берді — яғни айыптаудың қайнар көзі зардап шеккен мердігерлер немесе жұмысшылар емес, сенім білдірушімен ұйым ішінде жанжалы бар адамдар болды.

Айыптаудың логикасы қарапайым еді: ақша компания шоттарынан шешіліп, директордың жеке картасына аударылды, ал бухгалтерияда растайтын чектер жетпеді — демек, директор оны иемденген. Оның мүлкіне, оның ішінде көлігі мен барлық банк шоттарына, тыйым салынды. Тағылған залал мөлшері істі баптың ең ауыр, төртінші бөлігіне — аса ірі мөлшерге — шығарды.

Айыптаудың негізгі дәлелі сот-экономикалық сараптаманың қорытындысы болды.

Қандай қауіп төнді

ҚР ҚК 189-бабының 4-бөлігі мүлкі тәркіленіп, 7 жылдан 12 жылға дейін бас бостандығынан айыруды көздейді. Сот жарыссөзінде прокурор 8 жыл 6 ай бас бостандығынан айыруды сұрады.

Қорғаудың әрекеттері

• Ақша қозғалысын қорытынды сандар бойынша емес, бастапқы құжаттар бойынша талдады: қаражат іс жүзінде қайда кетті және неге жұмсалды.
• Төлемдердің шаруашылық мақсатын дәлелдеді — ақша жұмысшылардың жалақысына, жанар-жағармай және құрылыс материалдарын сатып алуға, яғни компанияның өз мұқтаждарына жұмсалған.
• Қаржылық тәртіптің бұзылғанын жасырмады, бірақ басты нәрсені көрсетті: есеп тәртібін бұзу — иемдену емес. Ақшаны иемдену ниеті де, пайдакүнемдік мақсат та болмаған.
• Сараптама қорытындысын даулады: сарапшы тұжырымдарын тек банк үзінді көшірмелеріне құрған және бастапқы құжаттарды — жүкқұжаттарды, ведомостарды, шарттарды — ескермеген. Үзінді көшірмеден ақшаның кеткені көрінеді, бірақ не үшін кеткені көрінбейді.
• Сараптама жүргізу кезінде жол берілген процестік бұзушылықтарды сотқа көрсетті.
• Арыз берушілердің жауаптарын олардың сенім білдірушімен мүдделер қақтығысын ескере отырып бағалады.

Сот қорғау тарапымен келісті: сараптама тұжырымдары негізсіз, ал оны жүргізу кезіндегі бұзушылықтар елеулі деп танылды.

Нәтиже

Сот айыптау нұсқасы болжамдарға негізделгенін көрсетті: ақша рәсімдер бұзыла отырып болса да кәсіпорын қызметіне жұмсалса, пайдакүнемдік мақсат жоқ, ал онсыз иемдену де жоқ.

Бірінші сатыдағы сот ақтау үкімін шығарды.

Айыптау тарапы оған шағымданды, бірақ үкім апелляциялық та, кассациялық та сатыда күшінде қалды. Осы санаттағы істер үшін бұл принципті мәселе: апелляцияда күші жойылған ақтау үкімі нәтиже болып саналмайды.

Сенім білдірушінің ақталуға — қылмыстық қудалаумен келтірілген зиянды өтеуге құқығы танылды.

Кейін не болды

Ақталғаннан кейін жәбірленуші тараптың өкіліне және екі куәға қатысты ҚР ҚК 420-бабы бойынша — көрінеу жалған айғақ бергені үшін — қылмыстық іс қозғалды. Сот екі адамды ҚР ҚК 420-бабының 2-бөлігі бойынша кінәлі деп таныды — толығырақ «Сенім білдірушіге қарсы жалған айғақтар үшін үкім» кейсінде.

Бұл істен нені есте сақтау керек

• Сараптама — үкім емес. Сарапшы қорытындысын тексеруге болады және тексеру керек: тұжырымдар нақты неге құрылған және сарапшы нені зерттемеген.
• Қаржылық тәртіпті бұзу — әлі иемдену емес. Есептегі ретсіздік пен чектердің болмауын ақшаны иемдену ниетінен ажырату керек.
• Банк үзінді көшірмесі төлем фактісін көрсетеді, бірақ оның мақсатын көрсетпейді. Мақсат бастапқы құжаттармен дәлелденеді, оларды бірінші күннен бастап жинау керек.
• Басшылықтың арызы өздігінен айыптауды негізді етпейді. Арыз берушінің мүдделер қақтығысы — жеке тексеру нысаны.
• Жұмыс ақтау үкімімен аяқталмайды: оны әлі апелляция мен кассацияда қорғау керек.

Егер сізді иемденуде немесе ысырап етуде айыптаса

Адвокатсыз түсініктеме де, жауап та бермеңіз — сотқа дейінгі тексеру сатысында да. Барлық даулы төлемдер бойынша бастапқы құжаттарды жинаңыз: шарттар, жүкқұжаттар, ведомостар, хат алмасу. Мәнін түсінбейтін құжаттарға қол қоймаңыз.

Сіздің жағдайыңыздағы мүмкіндіктерді талдау — экономикалық қылмыстар бойынша қорғау, немесе қоңырау шалыңыз: +7 707 995 03 08, тәулік бойы.

Кейс анонимді түрде жарияланады: есімдерсіз, нақты күндерсіз және компания атауларынсыз. Бұл іс туралы толығырақ — адвокаттың Teens and People журналына берген сұхбатында.