Топтық кісі өлтіру айыбы: ҚР ҚК 99-бабы бойынша ақтау

Не болды

Бәрі кафеде басталды: болашақ сотталушылардың бірі келушімен ренжітетін сөз үшін ұрсысып қалды. Кейін кафенің жанына таныстар жиналды — олардың арасында біздің сенім білдірушіміз де болды. Ол жәбірленушімен жақын таныс емес еді және онымен ешқандай жанжалы болмаған.

Ұрыс төбелеске ұласты. Екі қатысушы жәбірленушіні ұрды. Оның досы араласпақ болды — тергеу нұсқасы бойынша, сенім білдіруші басқалармен бірге оны ұстап тұрған. Содан кейін тағы бір қатысушы жәбірленушіге пышақпен бірнеше рет соққы жасады. Жәбірленуші ауруханада қайтыс болды.

Сенім білдіруші төбелеске қатыспаған: соққы жасамаған, қаруы болмаған. Жәбірленуші құлаған кезде ол алғашқылардың бірі болып көмекке ұмтылды — жедел жәрдем шақырып, оны ауруханаға тезірек жеткізу үшін көлік іздеді.

Не қауіп төнді

Тергеу кімнің не істегенін анықтамай, жанында болғандардың бәрін қатысушылар деп есептеді. Сенім білдірушіге бұзақылық ниетпен алдын ала сөз байласқан адамдар тобы жасаған кісі өлтіруге қатысу айыбы тағылды — ҚР ҚК 28-бабының 2-бөлігі, 99-бабы 2-бөлігінің 7 және 9-тармақтары.

Санкция — 15 жылдан 20 жылға дейін бас бостандығынан айыру не өмір бойына бас бостандығынан айыру. Сенім білдіруші бұрын сотталмаған, бірақ бүкіл тергеу мен сот кезінде қамауда болды.

Қорғау не істеді

Сенім білдірушінің рөлін басқалардың әрекеттерінен бөліп көрсетті. Топтық істегі басты қауіп — бір адамның әрекеті жалпы көріністе «жоғалып кетуі». Қорғау оқиғаны қатысушылар бойынша талдады: кім ұрды, кім ұстады, кім пышақ салды. Сенім білдіруші бұлардың ешқайсысын жасамаған. Өз ниетімен қамтылмаған бөтен соққы үшін ол жауап бере алмайды.

Сөз байласуды және кісі өлтіру ниетін жоққа шығарды. Айыптау кісі өлтіру алдын ала келісілген деген тұжырымға құрылды. Бірақ істе хат алмасу да, келісім туралы айғақтар да, сөз байласудың басқа дәлелдері де болмады. Қорғау оқиғаның кездейсоқ болғанын көрсетті: ұрыс, төбелес, кездейсоқ жиналған таныстар. Сенім білдірушіде кісі өлтіруге себеп болмады — оны айыптаудың өзі де көрсетпеген.

Алғашқы жауаптан бастап бір ұстанымда болды. Сенім білдіруші тергеуде де, сотта да бірдей айғақ берді, және олар басқа сотталушылардың айғақтарымен сәйкес келді. Сот оларды дәйекті және күмән туғызбайтын деп таныды.

Жәбірленуші тарапындағы куәгердің айғағын пайдаланды. Жәбірленушінің досынан жауап алу шешуші болды — тергеу нұсқасы бойынша сенім білдіруші дәл соны ұстап тұрған. Сотта ол өзін кімдер ұстағанын атап, сенім білдірушінің өзін ұстамағанын және төбелеспегенін растады. Сонымен қатар ол сенім білдірушінің жараланған жәбірленушіге көмектескенін айтты. Оның сөзінше, мұны бейнежазбадан да көруге болады.

Әрбір дәлелдемені тексерді. Қорғау камера жазбаларын, сараптама қорытындыларын, куәгерлердің айғақтарын зерделеп, дәлелдемелердің жол берілмейтіндігі туралы өтінішхаттар мәлімдеді.

Нәтиже

Сот сенім білдірушіні ҚР ҚК 99-бабы бойынша ақтады: оның кісі өлтіруге қатысуы, өмірден айыру ниеті және сөз байласуы дәлелденбеді. Барлық күмәнді сот айыпталушының пайдасына түсіндірді (ҚР ҚПК 19-бабы).

Сенім білдірушінің оқиға орнындағы әрекетін сот алдын ала сөз байласқан адамдар тобы жасаған бұзақылық ретінде саралады (ҚР ҚК 293-бабы 2-бөлігінің 1-тармағы) — орташа ауырлықтағы қылмыс. Орташа қауіпсіздік мекемесінде 2 жыл бас бостандығынан айыру тағайындалды. Қамауда болған уақыт бір күнге бір жарым күн есебімен есептелді (ҚР ҚК 62-бабы 3-бөлігінің 2-тармағы).

Сенім білдірушіге қойылған моральдық зиянды өтеу туралы азаматтық талап қанағаттандырылмады — өтемақы тек өлімге тікелей қатысы бар адамнан өндірілді. Пышақ салған қатысушының өзі кісі өлтіру үшін емес, абайсызда өлімге әкеп соққан денсаулыққа ауыр зиян келтіру үшін сотталды (ҚР ҚК 106-бабының 3-бөлігі).

Бұл істен нені есте сақтау керек

• «Адамдар тобы» — жанында болғандардың бәріне үкім емес. Жауапкершілік жеке: сот нақты адамның не істегенін және оның ниетімен не қамтылғанын анықтауы тиіс.
• Сөз байласуды дәлелдеу керек. Кездейсоқ төбелес өздігінен алдын ала келісілген кісі өлтіруге айналмайды.
• Айғақтардың дәйектілігі қорғауға жұмыс істейді. Алғашқы жауаптан үкімге дейін өзгермейтін ұстаным сотта сенім тудырады.
• «Екінші тараптың» куәгерлері шешуші болуы мүмкін. Жәбірленуші досының айғағы сенім білдірушінің өз түсініктемелерінен де салмақты болды.
• Зардап шегушіге көмектесудің маңызы бар. Оқиғадан кейінгі мінез-құлық — кісі өлтіру ниетіне қарсы тағы бір дәлел.
• Қайта саралау бәрін шешеді. 99-бап пен 293-баптың айырмашылығы — 15–20 жылдың немесе өмір бойына бас бостандығынан айырудың орнына 2 жыл.

Егер жақыныңызға адамдар тобы жасаған кісі өлтіру айыбы тағылса

Сотты күтпеңіз: «сөз байласу» нұсқасы істе алғашқы күндері бекиді, және қорғау әрбір қатысушының рөлін неғұрлым ертерек талдай бастаса, оны жоққа шығару мүмкіндігі соғұрлым көп. Камера жазбалары ұзақ сақталмайды, куәгерлер егжей-тегжейді ұмытады — оларды дереу бекіту керек. Кісі өлтірудің өлімге әкеп соққан денсаулыққа ауыр зияннан айырмашылығын және әр бап бойынша қалай қорғану керектігін ҚР ҚК 99-бабы мен ҚР ҚК 106-бабы туралы мақалаларда талдаймыз.

Сіздің жағдайыңыздағы мүмкіндіктерді талдау — ауыр қылмыстар бойынша қорғау және тергеу сатысындағы қорғау, немесе қоңырау шалыңыз: +7 707 995 03 08, тәулік бойы.

Кейс анонимді түрде жарияланады: есімсіз, күнсіз және орынсыз — тек мәні мен нәтижесі.