Әскери сотта әскери қызметшіні қорғау: қылмыстық жауаптылықтан босату және адвокаттың атына шығарылған жеке қаулының күшін жою

Жағдай

Сенім білдіруші — аса маңызды істер жөніндегі бұрынғы тергеуші, әскери қызметші. Оған сеніп тапсырылған мүлікті иемденіп алу және талан-таражға салу айыбы тағылды (ҚР ҚК 189-бабының 3-бөлігі). Айыптау жәбірленушілердің сейф ұяшықтарында сақталған ақша туралы жауаптарына негізделді.

Істі гарнизонның әскери соты қарады. Процесс барысында сот сот ісін жүргізу тілін қазақ тіліне ауыстырды, дегенмен сенім білдіруші орыс тілін меңгерген, ал іс бойынша тергеу орыс тілінде жүргізілген еді. Аудармашы ретінде аудармашы мәртебесі жоқ, филолог білімі бар әскери қызметші тағайындалды. Куәлар ант бермеді.

Қандай қауіп төнді

ҚР ҚК 189-бабының 3-бөлігі — иемденудің сараланған құрамы, жазасы мүлкі тәркіленіп, бас бостандығынан айыруға дейін. Әскери қызметші үшін айыптау үкімі сондай-ақ қызмет пен мансаптың аяқталуын білдіреді.

Қорғау не істеді

• Сот ісін жүргізу тілін ауыстыруға қарсылық білдірді. Адвокат қарсылықтарды хаттамаға енгізуді талап етті: сотталушының өзі меңгерген тілде қорғануға құқығы бар, ал іс материалдары орыс тілінде жасалған.
• Судьяға қарсылық (отвод) мәлімдеді. Бұл — ҚР ҚПК 87-бабы бойынша қорғау тарабының құқығы.
• Айыптаудағы қайшылықтарды көрсетті. Жәбірленушілер ұяшықтарда сақталған деген сомаларда шатасты; негізгі куәлардың жауаптары үкімде сотта айтылғандай баяндалмаған.
• Хаттамаға ескертулер берді және процестік бұзушылықтарға шағым жасады: үкім толық жария етілмеген, аудармашының мәртебесі жоқ, куәлар ант бермеген.

Нәтиже

Сот сенім білдірушіні кінәлі деп танығанымен, ескіру мерзімінің өтуіне байланысты қылмыстық жауаптылықтан босатты (ҚР ҚК 71-бабы 1-бөлігінің 4-тармағы). Ол жаза алған жоқ.

Қорғау ақтауға қол жеткізуге ұмтылып, үкімге шағым берді.

Адвокаттың атына шығарылған жеке қаулы

Сол күні сот Әділет министрінің атына жеке қаулы шығарды. Адвокатқа әдеп бұзды деген айып тағылды: процесс тілін ауыстыруға қарсылық, судьяға қарсылық (отвод) мәлімдеу және «артықшылығын көрсету».

Адвокат жеке қаулыға шағым берді, шағымды тағы алты адвокат қолдады. Қазақстан Республикасы Әскери сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы жеке қаулының күшін жойып, шағымды қанағаттандырды:

• сот адвокаттың заңның нақты қандай талабын бұзғанын көрсетпеген;
• отырыстың аудио- және бейнежазбасы бойынша адвокат ҚПК мен адвокаттық қызмет туралы заң шегінде әрекет еткен;
• процесс тілін ауыстыруға қарсылық — бұл сотқа құрметсіздік емес, қорғалушының мүддесіндегі ұстаным;
• судьяға қарсылық (отвод) мәлімдеу — ҚР ҚПК 87-бабы бойынша тараптың құқығы.

Бұл істен нені есте сақтау керек

• Процесс тілі — сотталушының құқығы. Егер сот сот ісін жүргізу тілін ауыстырса, қарсылықты бірден мәлімдеп, оны хаттамаға енгізуді талап ету керек.
• Ескіру мерзімі әскери сотта да қолданылады. Егер ол өтсе, сот кінәні дәлелденген деп санаса да, қылмыстық жауаптылықтан босатады.
• Қарсылықтар мен отвод — әдепті бұзу емес. ҚПК шегіндегі қорғаудың белсенді ұстанымы адвокатқа қарсы жеке қаулыға негіз бола алмайды.
• Хаттама шешеді. Хаттамаға берілген ескертулер мен отырыстың аудио-бейнежазбасы кейін жоғары тұрған сатыда басты дәлелге айналады.

Егер сіздің ісіңізді әскери сот қараса

Әскери сот — өз соттылығы мен шағымдану тәртібі бар бөлек жүйе. Адвокат іске неғұрлым ерте кіріссе, соғұрлым көп процестік бұзушылықты уақытында тіркеуге болады. Толығырақ — «Әскери қызметшілерді қорғау» бетінде, құрам талдауы — ҚР ҚК 189-бабы туралы мақалада, ескіру мерзімі бойынша босату туралы — «Ескіру мерзімі» мақаласында.

Телефон +7 707 995 03 08, тәулік бойы.

Кейс анонимді түрде жарияланады: есімсіз және орынсыз — тек мәні мен нәтижесі.